MEX.NL - Maya 2012

Met de titel Maya 2012 - De mysteries van een eeuwenoud volk - speelt het Museum Volkenkunde Leiden van 9 oktober 2009 t/m 22 augustus 2010 in op de toenemende populariteit van de Hoax rondom het einde/begin van de Mayakalender in december 2012.

Het ontcijferen van de Mayacodex waarin alle details over de toekomst van de mensheid zou zijn beschreven staat in deze tentoonstelling centraal. Daarnaast geeft de tentoonstelling een indrukwekkend overzicht van de Mayacultuur. Niet alleen worden originele Mayavoorwerpen getoond ook is de tentoonstelling optimaal interactief voor de bezoeker. In de filmzaal wordt een interessante film over het werk van Tatiana Proskouriakoff die bekend staat als een van de belangrijkste ontcijferaars van de Mayahiërogliefen vertoond. Naast de beschikbare digitale uitleg zijn er interactieve spellen zoals een Wii versie het oude Mayabalspel en natuurlijk het kraken van de geheime Mayacodex.

Tegelijkertijd met deze tentoonstelling brengt de AVRO een nieuwe TV serie Maya 2012 het jaar nul op de buis. Ook in deze serie staat het ontcijferen van de Mayacodex centraal om te achterhalen wat de mensheid in 2012 te wachten staat. Voior alle bioscoop liefhebbers: vanaf 11 november draait de film 2012 in de Nederlandse bioscopen.

Mundo Maya
Zoals de vele Mayatempels diep in de jungle verscholen zijn is Maya 2012 ook aardig achterin het museum verstopt. U gaat bij binnenkomst in het museum rechts af door de permanente tentoonstelling Indonesië en Oceanië. Hierna maakt u een spannende tocht door de jungle en stapt u de tentoonstelling binnen.
De Maya 2012 tentoonstelling begint met een filmvertoning van het werk van Tatiana Proskouriakoff. Deze beroemde Russisch Amerikaanse architecte, archeologe en taalkundige bestudeerde intensief de Mayacultuur en ontdekte dat de Mayahiërogliefen niet alleen een wiskundig en astronomisch verhaal maar ook de geschiedenis van het Mayavolk vertelde. De film laat historische beelden over de belangrijkste Mayasteden zoals Palenque, Piedras Negras, Chichen Itza, Bonampak en Copán zien, die naast een onschatbare historische waarde ook een belangrijke toeristische waarde hebben.

Het Mayabalspel
Vele mesoamerikaanse volkeren speelden al meer dan 3000 jaar geleden een balspel dat niet alleen als vermaak maar ook een religieus doel had. Niet alleen bij de Olmeken, Maya's en Azteken maar ook bij de Tarasken was het spel zeer populair. De Spanjaarden noemden het Juego de pelota, in de klassiek Maya periode werd het balspel Pitz genoemd en in het Nahuatl staat het bekend als Ullamaliztli. Hoewel er vele varianten op het balspel bestaan is de heupversie de meest populaire vorm en wetenschappers nemen aan dat deze vorm de enige vorm was die op de enorme balspelplaatsen werd gespeeld. Het spel werd gespeeld door twee teams of twee spelers.


In de Mayakunst werden gevangenen vaak afgebeeld bij deze balspelen en aangenomen word dat deze gevangenen werden geofferd na het verliezen van een ritueel balspel. Echter in plaats van bijna naakte en soms mishandelde gevangenen tonen de balspelplaatsen in El Tajin en Chichen Itza het offer van beoefende balspelers, misschien waren dat de kapiteins van de verliezende ploeg. Onthoofding word met name met het balspel geassocieerd omdat afgehakte hoofden veel in Laat Klassieke Maya kunst voorkomt. Er is zelfs gespeculeerd dat de hoofden en schedels werden gebruikt als ballen. Ook wanneer er geen offers werden gemaakt raakte vele spelers ernstig gewond door de vaak zware rubberen ballen die voor het spel gebruikt werden.

Tegenwoordig word in de staat Sinaloa Ulama, een variant van het oude mesoamerikaanse bal spel gespeeld.

De Mayacodex en kalender
Toen de Spanjaarden de Mayacultuur aan zich onderwierpen bestonden talloze geschriften met daarin het Mayaschrift en de Mayacodex. Echter op bevel van de Conquistadores en Spaanse priesters werden bijna alle geschriften vernietigd. In Yucatan beval Bisschop Diego de Landa in juli 1562 om alle Mayageschriften te vernietigen en in 1697 werd in Guatemala het laatste codex in Tayasal door de Spanjaarden vernietigd. Slechts een viertal codices werden gespaard: de codex van Madrid, Dresden, Parijs en Grolier. Doordat pas slechts een klein gedeelte van de vroegere Mayacultuur is ontdekt zijn archeologen nog steeds opzoek naar nieuwe codices om meer inzicht in de Mayacultuur te krijgen.

De 21 december 2012 Hoax is afhankelijk van het aangenomen startpunt van de Mayakalender gebaseerd op de Mesoamerikaanse Long Count Calander. Over dit beginpunt is aardig wat discussie en er bestaan verschillende begindata. Zo word voor 21-12-2012 de begin datum 11 augustus 3114 vc gebaseerd op Joseph Goodman aangenomen terwijl de kalendermakers in Chichen Itza als begin datum 13 augustus 3114 vc gebaseerd op John Eric Sydney Thompson gebruiken voor het maken van hun souveniers. Wie heeft er nu gelijk? daarvoor zullen we tot 2012 moeten afwachten.

Collectie Mayavoorwerpen
Het museum beschikt ook over een aantal aardige andere Mexicaanse objecten die in de permanente tentoonstelling Midden- en Zuid-Amerika aan het publiek worden getoond. Maya 2012 beschikt over een vijftigtal Maya voorwerpen waarvan de bezoeker een uitgebreide beschrijving krijgt. De topstukken zijn:

De Leiden Plate (nr. 50)De Leidse ingenieur J.A. van Braam leidde in 1864 een project in de buurt van Puerto Barrios in Guatemala. Tijdens graafwerkzaamheden stuitte hij bij toeval op voorwerpen van brons en jade, waaronder deze hanger waarin een datum is gegraveerd. Het bijzondere daaraan is dat het een van de oudste dateringen uit het Maya-tijdperk is. De tekst luidt: na de periode bestaande uit 8 baktuns, 14 katuns, 3 tuns 1 uinal en 12 kins, op de dag 1 Eb, toen de vijfde Heer van de nacht heerste en de maand Yaxkin begon, werd Balam-Ahau-Chan als heerser geïnstalleerd. In onze tijdrekening komt dit overeen met vrijdag 17 september van het jaar 320 na Christus. Aan de andere zijde van de hanger is de heerser Balam-Ahau-Chan afgebeeld, vergezeld van het karakteristieke statussymbool van de dubbelhoofdige slangenstaf. Hij staat op een overwonnene van wie de handen zijn vastgebonden. De belletjes van brons die bij de hanger werden gevonden, wijzen erop dat deze hanger rond 800 of 900 na Christus door Maya's uit een graf is geroofd en na gebruik opnieuw is begraven.
Guatemala; Vroeg Klassieke Maya Periode, 320 na Chr.; RMV 1403-1193

Rubberen Bal (nr. 16)
Dergelijke ballen wogen tussen een halve kilo en vier kilo. Deze bal weegt 740 gram. De spelers konden punten scoren door de bal door een ring te schieten die aan de zijkant van de balspelplaats hing of door de bal tegen ronde schijven in het midden van de balspelplaats te stoten.
Oaxaca, Mexico; 1969; RMV 4436-305

Balspeler met volledige uitrusting (nr. 13)
Omdat de bal zwaar was, soms wel drie kilo, moesten de spelers hun lichaamsdelen beschermen. Op de heup draagt de balspeler een beschermband, yugo. In de band is een hacha gestoken in de vorm van een jaguarkop. De arm- en elleboogbescherming heet palma. De balspel uitrusting bestaat verder nog uit knie-, pols- en hoofdbanden. De ringen rond de ogen, symbool van de regengod Tlaloc, geven regen en vruchtbaarheid aan en zijn een typisch symbool uit Centraal-Mexico. Dit zeldzame beeld is waarschijnlijk als grafgift meegegeven aan een belangrijke speler. Het beeld komt niet uit het mayagebied, maar uit het aangrenzende Veracruz. De Maya onderhielden veel contact met de volkeren om hen heen.
Veracruz, Mexico; 4e-9e eeuw na Chr.; RMV 4819-2

Zittende Hond met fallus (nr. 43)
Om zijn hals draagt hij een zwarte ketting. het beeldje is ook een fluit. Seksueel getinte beelden verwijzen naar vruchtbaarheid. Bij de Maya zijn soortgelijke afbeeldingen teruggevonden als wandschildering en graffiti in grotten en gebouwen.
Jaina, Mexico; Laat Klassieke Maya periode, 7e-8e eeuw na Chr.; RMV 5051-7

De collectie omvat naast veel schalen, bekers, kruiken, vazen en beelden ook kledingdracht en een replica van de Dresden Codex.

Maya Vandaag
De Maya's omvatten een gevarieerde reeks van inheemse volkeren in het zuiden van Mexico en het noorden van Midden-Amerika. De overkoepelende term Maya is een handige collectieve benaming voor deze volkeren afkomstig uit deze regio die het aandeel een zekere mate van culturele en taalkundige erfgoed behoren, maar de term omvat veel verschillende bevolkingsgroepen en etnische groepen, die elk hun eigen tradities , culturen en historische identiteit hebben.

Aan het begin van de 21e eeuw wonen er naar schatting 7 miljoen Maya's in de bovengenoemde regio. Etnische Maya's in het zuiden van Mexico en het schiereiland Yucatan, Guatemala, Belize, El Salvador, Honduras en het westen hebben aanzienlijke restanten van hun oude culturele erfgoed weten te handhaven. Sommige zijn helemaal geïntegreerd in de moderne culturen van de landen waar zij wonen, terwijl anderen een meer traditionele cultuur onderscheiden leven voort te zetten, vaak spreekt één van de Maya-talen als primaire taal. De grootste populaties van de hedendaagse Maya's bewonen de Mexicaanse staten Yucatán, Campeche, Quintana Roo, Tabasco en Chiapas, en in de Midden-Amerikaanse landen van Belize, Guatemala, en de westelijke delen van Honduras en El Salvador.

Voor meer informatie over de actuele Mayacultuur is er een folder van de Stichting Guacamaya in het informatiecentrum van het museum verkrijgbaar. Deze stichting heeft een onderwijsprogramma ontwikkeld voor het basisonderwijs in Nederland om kennis te maken met de Mayacultuur.

TV serie 2012 het jaar nul
Gekoppeld aan deze tentoonstelling brengt de AVRO sinds enkele weken de avontuurlijke televisieserie Maya 2012 op de buis. Deze jeugdserie staat in het teken van het jaar 2012 en de geheime codex die de Maya's zouden hebben opgesteld waarin zij de gebeurtenissen die ons te wachten staan op deze gevreesde dag voorspellen. De Codex wordt door amateurarcheoloog Peter Hellinga in Mexico gevonden. Zijn kleinzoons Hidde (Yannick van de Velde) en Twan (Bram Suyker) moeten de codex in veiligheid brengen voordat zij in verkeerde hadden vallen. Samen met vriendin Masha en het mysterieuze Maya-meisje Felix gaan ze op onderzoek uit. Ook Joep Sertons maakt zijn opwachting in deze serie die zowel in Nederland als Mexico werd opgenomen.

Producenten Johan Nijenhuis en Alain de Levita: "Het wordt een intelligente en zeer spannende serie voor jeugd in de leeftijd 9+. Momenteel wordt er hard aan de scripts gewerkt en zijn we begonnen met het casten van de hoofdpersonages. De serie laat zich het best omschrijven als Q & Q voor een nieuwe generatie." 2012 het jaar nul is elke zaterdag om 19:25 te zien bij z@pp. Mocht je een aflevering gemist hebben dan is deze te bekijken op de website.

2012 The Movie
In november van dit jaar verschijnt ook de film 2012 van in Nederlandse bioscopen. Deze film geregisseerd door Roland Emmerich geeft het publiek een voorproefje van wat ons te wachten staat. Hoofdrol spelers zijn o.a. John Cusack, Amanda Peet, Danny Glover, Thandie Newton, Oliver Platt, Chiwetel Ejiofor, en Woody Harrelson.



Bezoek hier de officele website van deze film.

Mexicaans Restaurant Cojico
Wanneer u na al deze ontdekkingen toe bent aan een culinaire afsluiting van de dag dan is het Mexicaanse restaurant Cojico een aanrader. Dit sfeervolle restaurant aan de Breestraat 33 te Leiden beschikt over een uitgebreide Mexicaanse menukaart en zowel het interieur als mede de muziek is tot in de puntjes Mexicaans getint.

Algemene Informatie
De tentoonstelling Maya 2012 is te bezichtigen in het Volkenkunde Museum Leiden.
Adresgegevens: Steenstraat 1, tel: 071-516 88 00
Openingstijden: van Dinsdag tot Zondag van 10:00 tot 17:00.
Entreeprijzen: bedragen €9,50 voor volwassen, €6,00 voor kinderen t/m4 jaar, CJP en 65+, €1,00 met museumjaarkaart en €6,00 p.p. voor groepen vanaf 10 persoenen.

0 comments:

Een reactie plaatsen

Onderwerp...